Mudurnu Tarihi

   Mudurnu tarihine geçmeden önce, Mudurnu isminin nereden ve nasıl geldiğinin incelenmesinin doğru olacağı kanaatindeyiz. El yazımı eserler ve Nivan tarihinde de ilçenin belirlenen ilk ismi "Moderna" dır. Kasabanın ilk kuruluş yeri, doğusunda bulunan Hisar Tepesidir. Bursa Tekfurunun kızı Moderna adına buraya bir kale yaptırılmış ve kasaba buradan genişlemiştir.  Moderna ismi daha sonra Comopolis, Matarni, Mundrena, Meteroni ve Mudurlu gibi değişikliklere uğramıştır.

   Mudurnu bölgesi antik dönemlerden bu yana birçok uygarlığın izlerini taşımakla birlikte, elde net bilgiler bulunmamaktadır. Anadolu Trakyası ve Bitinya adlarıyla anılan Bursa-İzmit-Bolu bölgesinin ortasında önemli ticari ve askeri yolların kavşağında yer alan Mudurnu'nun tarihini bu bölge tarihi çerçevesinde ele almak gerekir.

   Bitinya bölgesinde bilinen ilk yerleşimler M.Ö 5000 yıllarında Prohititler tarafından yapılmıştır. Daha sonra Frigyalılar, Lidyalılar, Persler, Romalılar, Bizanslılar egemenlik kurmuş, bu uygarlıkların izlerini taşımaktadır.

   1019 yılından itibaren Anadolu'ya yönelen Oğuz akınları sonrası 1078 yılında Süleyman Şah döneminde Sakarya, Eskişehir, Bolu ve Mudurnu civarına ilk Türkmen yerleşimleri başlar. Selçuklu egemenliği 1. Harçlı seferleri ile sona erer ve bölge tekrar Bizanslıların denetimine girer.

   Mudurnu Osmanlı topraklarına 1307 yılında Samsa Çavuş tarafından dahil edilmiştir. Osmanlılar döneminde özellikle ürettiği iğne ve keresteler dünyanın dört bir yanına ihraç edilmiştir.

   1650 yılında Mudurnu'ya gelen Evliya Çelebi özetle "Mudurnu Kalesini 8 köşeli, 20 kuleli, bir kapılı, binası kararmış, sur ve kaleleri çökmüş eski bir yapı olarak tasvir eder. Ayrıca Yeniçeri, ocağında sancak payeli, 150 akçalı bir kaza olduğunu, 3000 konut, 17 mahalle, Yıldırım Camii ve Medresesi, 1 Darülhadis, 13 çocuk mektebi, 3 Han ve Hamam, 1100 iğneci tezgahı ve dolabı olduğunu, Mudurnu yapımı iğne ve boduçların (Camdan yapılan oyma su kabı) Rum ülkelerine ve Hind'e kadar gönderildiğini, 10 arşın boyunda 2 zira (180 cm) eninde latif tahtaların Akçaşehir ve İzmit iskelelerinden İstanbul ve başka diyarlara gönderildiğini anlatır.

   Tarih boyunca canlı ekonomisi, barındırdığı nüfus, eğitim ve kültüre verdiği değerle çevrenin en önemli yerleşim alanlarından olan Mudurnu, Kurtuluş savaşında da etrafı isyanlarla çevrili iken Kuvay-ı Millinin kalesi olmuş, Laik Cumhuriyetin kurulmasına önemli katkılarda bulunmuştur.

   Birinci Dünya Savaşı sonrası emperyalist devletler Anadolu'yu dört bir yandan işgal ederken, İstanbul’da padişah olaylara seyirci kalmaktadır. Atatürk önderliğinde ki ulusal güçlere karşı Şeyhülislam Dürrizadenin hazırladığı Milli Mücadele karşıtı fetvalar İngiliz uçaklarıyla Bolu, Düzce, Adapazarı, Mudurnu civarına atıldı. 7 Şubat 1919 yılında 4 İngiliz Subayı, 1 Ermeni papazından oluşan kışkırtıcı heyet Mudurnu da da ulusal mücadele aleyhinde propaganda yapıp "Peyam-ı Sabah ve Alemdar" gazetelerini dağıttılar. Bolu mutasarrıfı Osman Kadrinin Kuvay-i Milli'yi bolşeviklikle suçlayan beyannameleri köylere kadar ulaştırıldı. İzmit Mutasarrıfı İbrahim ise 150 TL. maaşla isyancı yazımına girişti.

   Tüm bu gelişmelerin ülkeye zararlarının farkında olan Mudurnu'lu aydınlar 30 Mayıs 1919 'da Redd-i İlhak Cemiyetini, 20 Ekim1919 'da da Mudurnu Müdafa-i Hukuk Cemiyetini kurdular. Donbayların Hakkı Durukan'ın başkanı olduğu bu cemiyetin kurucuları arasında Selim Sarıbay, Fuat Armutçu, Besim Bayrak, Ubeydullah Doğulu, Binbaşı Şevki, Yüzbaşı Muharrem, Sabri Karaçayır, Hilmi ve Salih Zeki beyler vardı.

   1919 ve 1920 yılları tüm Anadolu'da olduğu gibi Mudurnu içinde sıkıntılı, sıkıntılı olduğu kadarda onurlu yıllardı. Dört bir yandan isyanlar arasında kalan Mudurnu'ya ilk saldırı 21 Nisan 1920 tarihinde oldu. İsyancılar şehri bastı Kaymakam A.Naili Borotov ve Savcı Salih Zeki beyi esir ettiler. Kuşçu Eşref, Binbaşı Şevki bey ve Yüzbaşı Hilmi bey öncülüğünde halk şehri kahramanca savundu. Cephanelerin bittiği, savunmanın zayıfladığı anda 4 Mayıs 1920'de Çolak İbrahim bey kuvvetleri gelerek isyancıları dağıttı. Büyük Camii imamı Filibeli Hacı Tevfik Efendi Beşkavakta düzenlenen büyük mitingde TBMM beyannamesini okuyup , halkı ulusal mücadeleye katılması, isyancı hilafetçilere inanılmamasını telkin etti. 13 Mayıs 1920 tarihinde isyancılar tekrar Mudurnu üzerine büyük kuvvetlerle yürüdü. Hilafetçilerin gerçek yüzünü ilk isyanda gören Mudurnu halkı isyancıları şehre sokmadı. Şiddetli çatışmaların yaşandığı 13,14,15 Mayıs 1920 günlerinde Nallıhan, üzerinden gelen Nazım Bey komutasındaki güçlere 500 kişilik Milli Efe kuvvetleri de katılınca asiler bozguna uğradı. Bu tarihten sonrada Mudurnu Kuvay-i Millinin çevredeki en güçlü kalesi oldu.

   24 Ekim 1920 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk'ün Mudurnu halkına gönderdiği telgraf Belediye binasının önünde okundu. "Sevgili Mudurnu'lular Kurtuluş Savaşının en zor günlerinde Kuvay-i Milli'ye verdiğiniz destek ve gösterdiğiniz kahramanlığa teşekkür ederim." sözleriyle Mudurnu halkını onurlandırmıştır.

   Laik Cumhuriyetin hangi koşullarda ve büyük bedeller ödenerek kurulduğunu iyi bilen Mudurnu'lular özellikle Cumhuriyet Bayramlarıyla diğer ulusal bayramları geniş halk katılımlarıyla coşku içinde kutlarlar.

   Atatürk ilke ve devrimlerini benimseyen ve yayan Mudurnu'da Cumhuriyetin ilanından sonra yeni idari yapıda Bolu'nun ilk ilçelerinden biri olmuştur.